Nairobi Ku ya 16 Gicurasi 2023 Group Itsinda ry’imigabane ryahuye n’ibidukikije bidahungabana kugira ngo byandike iterambere rya 21% hamwe n’umutungo wose ugera kuri miliyari 1.537.7. Gutera inkunga ubwiyongere bw’umutungo ni ubwiyongere bwa 23% mububiko bwabakiriya hamwe namafaranga yoherejwe kugirango inguzanyo zigitabo 21%. Kubitsa kw’abakiriya byiyongereye kugera kuri miliyari 11.111.2 bivuye kuri Kshs.900.9 mu gihe igitabo cy’inguzanyo cyiyongereye kigera kuri miliyari 756.3 kiva kuri Kshs 623.6. imbaraga z’ikirango ku bunararibonye bw’abakiriya, ubushobozi bwacyo no gutanga ibicuruzwa byiza. ”
Itsinda ryo kwagura akarere no gufata ingamba zitandukanye zo gutanga ibicuruzwa byatanze hafi 50:50 igabana ryubucuruzi hagati yubucuruzi bwa Anchor Kenya n’ibigo by’amabanki byo mu karere n’ubucuruzi butari amabanki.
Dr. Mwangi yongeyeho ati: “Twahindutse ubucuruzi bw’akarere kandi butandukanye.”
Ubucuruzi bwitsinda bwanditseho gukira no kwiyongera nyuma yibikorwa bikomeye bya COVID-19. Agaciro k’ibicuruzwa mu mashami kazamutseho 40% bigera kuri miliyari 990.5 bivuye kuri miliyari 708.3. Agaciro k’ibicuruzwa ku miyoboro y’Ibigo byiyongereyeho 44% bigera kuri miliyari 681,6, biva kuri miliyari 472.3.
Dr. Mwangi yagize ati: “Ibidukikije bya COVID byagize uruhare runini mu gukoresha abakiriya bacu kandi twasohotse mu gihe cy’imyaka 3 y’icyorezo nk’ubucuruzi bukomeye bwa digitale.”
Ubushobozi bwa fintech / digitale bwitsinda bwakomeje gushimangirwa nogutangiza neza uburyo bwo guhuza ibikorwa byoguhuza abantu bose kuri interineti, Kwishura hamwe na Equity (PwE), ibicuruzwa byayo byiyongereyeho 243% bigera kuri miliyoni 48.3 bivuye mubucuruzi bwa miliyoni 14.1. Ibicuruzwa bya banki zigendanwa na interineti byiyongereyeho 270% bigera kuri miliyoni 1.336.3 bivuye kuri miliyoni 361.6. Amafaranga yinjira mu bucuruzi yazamutseho 73% agera kuri Kshs.4,119,6 hejuru ya Kshs.2,388.
Ubucuruzi bwahindutse kuri interineti na digitale;
Itsinda ryiyandikishije Inyungu Nyuma yo kongera imisoro ya 8% ya Kshs.12.8, bivuye kuri miliyari 11.9. Inyungu Mbere yuko Umusoro wazamutseho 10% ugera kuri Ksh.16.9 miliyari uva kuri Kshs.15.3. Inyungu yatewe ninjiza idaterwa inkunga na Kshs miliyari 18 ziyongereyeho 57% bivuye kuri miliyari 11.5b, zatanze 45% byinjiza byose byerekana kuzamura ireme ryinjiza mu matsinda.
Amafaranga yinjira mu bucuruzi yinjira mu bucuruzi yiyongereyeho 100% agera kuri Kshs miliyari 2.4 ziva kuri Kshs.1.2 mu gihe ingwate y’imari y’ubucuruzi, naho umubare w’impapuro zidafite agaciro wiyongereyeho 39% ugera kuri miliyari 167 uva kuri miliyari 120. Amafaranga yinjira mu mahanga yiyongereyeho 160% agera kuri Kshs.5.2 hejuru ya miliyari 2.
Nubwo ubwiyongere bwa 57% bw’amafaranga adaterwa inkunga, amafaranga yinjije yiyongereyeho 28% agera kuri Kshs.39.7 yiyongereye ava kuri Kshs.30.9 biturutse ku kuzamuka gahoro kwinjiza inyungu zingana na 21% kugeza kuri Kshs.32.4 ziva kuri Kshs.26.7, mu gihe inyungu z’inyungu zijyanye nazo ziyongereyeho inshuro zirenga ebyiri umuvuduko w’inyungu ziyongera kuri 47% ugera kuri miliyari 10.7. Umusaruro ku nyungu zunguka wiyongereye kugera kuri 10.3% uva kuri 9.5% ariko inyungu y’inyungu ihagaze kuri 6.8% bitewe n’izamuka ry’ibiciro by’amafaranga yazamutse igera kuri 3.5% kuva kuri 2.7%. Ubwiyongere bugaragaza ibidukikije bigoye bikora bikarangwa no kunangira ifaranga rikomeye hamwe ninyungu nyinshi.
Byongeye kandi kwiyongera gahoro kwinjiza inyungu zinyungu zingana na 12% bitewe nubwiyongere bwihuse bwinyungu zingana na 21% ugereranije no kwiyongera kwa 47% mumafaranga yinyungu, ubucuruzi ntabwo bwarokotse nubwiyongere bwibiciro byose byazamutseho 46% bugera kuri Kshs.22.8 hejuru ya Kshs. Miliyari 15,6. Ibiciro byatewe ahanini nubwiyongere bwa 127% mugutanga igihombo cyinguzanyo zingana na miliyari 3.1 ziva kuri Kshs.1.4, abakozi batwaye ubwiyongere bwa 33% bagera kuri miliyari 6.6 ziva kuri Kshs. Miliyari 5.0 nandi mafaranga yakoreshejwe yiyongera kuri 42% kugeza kuri Kshs.13.1 miliyari hejuru ya Kshs. Miliyari 9.2.
Iterambere ry’ibindi bikorwa byatewe n’amafaranga menshi yo guhindura imishinga kugira ngo habeho guhanga udushya n’ikoranabuhanga mu guhindura imibare no kwitegura ubucuruzi ku rwego rukurikira rw’iterambere, ndetse n’ingaruka zo kuzamuka kw’ifaranga no guta agaciro kw’ifaranga. Kwiyongera kw’ibiciro by’abakozi byagaragaje gushimangira intebe y’ubuyobozi bijyanye no kuzamuka mu bunini, ubunini, no gutezimbere ubucuruzi bwahinduwe. Abakozi 33% biyongereyeho ibiciro na 42% byiyongera mubindi bikorwa byakoreshwaga hamwe kugirango bazamure ibiciro byinjira kuri 49.1% bivuye kuri 45.3%. Nubwo izamuka ryibiciro biriho hamwe nishoramari rikomeje guhinduka mubucuruzi, hariho amahirwe yo kwibanda ku kuzamura ibiciro, gukurikirana neza no kongera umusaruro kugirango ushimangire agaciro, digitifike no guhindura ubucuruzi bizaganisha ku gukora neza mu itsinda.
Kwiyongera gutanga igihombo cyinguzanyo ya 127% kuri Kshs. Miliyari 3.1 ziva kuri Kshs.1.4 miliyari 1.4 yazamuye ikiguzi cyibyago bigera kuri 1.9% bivuye kuri 1,2% kandi byatewe no kwangirika gake muri NPL kugera kuri 9.1% bivuye kuri 8.65%. Amavu n’amavuko y’ibidukikije by’ubukungu byaranzwe n’ifaranga rikomeye, inyungu nyinshi ndetse no guta agaciro kwa shilingi ya Kenya ku madorari y’Amerika byagaragaje ko hakenewe ubwitonzi n’ubushishozi mu gutanga.
Nubwo ibidukikije bikora bitoroshye, ingamba zibabaje zatumye ubwiyongere bwa 21% mumitungo yose hamwe na 23% byiyongera mububiko bwabakiriya, bishimangira isura nziza yerekana ibicuruzwa binyuze mubushoramari bukomeye. Ibyo byibanze ku kwinjiza amafaranga no guhugura ba rwiyemezamirimo, ishoramari mu baturage bakira aho impunzi ziba, kongerera ubushobozi mu buhinzi no kubona ubuvuzi buhendutse mu gihe bashyigikira imiyoboro y’ubwiteganyirize bw’abaturage batishoboye nk’impunzi, impfubyi, abasaza n’abafite ubumuga; no kuyobora ibikorwa birambye byibidukikije n’imibereho myiza yabaturage na societe.
Equity Group Foundation, imbaraga zacu na moteri yacu ifite intiti 40.000 mumashuri yisumbuye hagati ya Form 1 na 4 kuri bourse yuzuye kandi yuzuye ikubiyemo amafaranga yishuri, imyenda, amafaranga yumufuka, ubwikorezi, guhaha, hamwe nubuvuzi. Abahinzi miliyoni 3.87 batewe inkunga yo kuva mu buhinzi bw’abahinzi bajya mu bucuruzi bw’ubuhinzi. Ingo miliyoni 4.89 zatewe inkunga yo guhora zishyurwa n’imibereho isanzwe n’amafaranga yo koroshya ibibazo by’ubuzima mu gihe hafunguwe ibigo nderabuzima 81 bya Equity Afia kugira ngo bikemure ibibazo by’ubuzima bw’abaturage babakiriye batanga serivisi z’ubuvuzi zihendutse kandi bitabiriye abarwayi barenga miliyoni 1.48. Hatewe ibiti miliyoni 21.8 nk’umusanzu wa Equity mu koroshya imihindagurikire y’ibidukikije mu gihe ingo 386.120 zahawe ibikoresho by’ingufu zisukuye kandi zishobora kuvugururwa n’ibikoresho byo mu rugo ndetse n’inkunga y’amashuri yo kuva mu gikoni gikomoka ku biti bikomoka ku biti bikagera ku bisubizo bitanga ingufu nk’ibicanwa bya LPG. 432.242 urubyiruko n’abagore bahuguwe kandi baterwa inkunga muri gahunda ya Young Africa Work Work kugirango batangire ubucuruzi butanga akazi ku rubyiruko miliyoni 1.3.
Ingamba zo kwirwanaho zashyize itsinda mu buryo budasubirwaho kugira ngo bungukirwe no gukira ibidukikije bya COVID- 19, guhindura imibare no guhangana n’ibibazo by’ibidukikije byifashe nabi. Itsinda ryishimira impapuro zirinda umutekano kandi zirangwa no gutwarwa n’amafaranga menshi afite amafaranga yiyongereyeho 55% agera kuri Kshs.258.4 bivuye kuri Kshs.166.4 bigizwe na 17% by’umutungo wose w’amatsinda. Impapuro za leta n’amafaranga yiyongera kuri Kshs.650.9 bigizwe na 43% yumubare wuzuye witsinda.
Itsinda ryanditseho igipimo cya 9.1% NPL, ugereranije neza ninganda NPL igereranyo cya 14%. NPL ikwirakwizwa na 88%, inguzanyo yo kubitsa ingana na 68.1% naho umuvuduko wa 51.5% imyanya irinda Itsinda. Nubwo imyanya ikomeye yo kwirwanaho, Itsinda rikomeje gutanga inyungu zipiganwa kubanyamigabane hamwe ninyungu zingana (ROAE) zihagaze kuri 27.5%, ziva kuri 27.4% no kugaruka kumitungo mpuzandengo (ROAA) ikomeye kuri 3.5%. Baffers bashoramari bakomeje kuba benshi nkuko imari shingiro yibintu byose bifite ingaruka zingana na 15.5% ugereranije nibisabwa byibuze 10.5% naho imari shingiro yose kumitungo iremereye ishobora kuba 19.8% ugereranije nibisabwa byibuze 14.5%.
Ibipimo ngenderwaho by’imari ntabwo byerekana itsinda gusa, ahubwo birayiha ibikoresho nubushobozi bwo guhatanira gushyira mu bikorwa hamwe n’ubuyobozi bw’isoko rihatanira amasoko bitwaje impapuro zingana kandi zifite imbaraga n’ubukungu n’imibereho myiza:
Equity’s cash cash and liquidity position, imbaraga zikomeye zo gukura no gukora, zikomeye
Umutungo wose wiyongereyeho 4% umwaka ku mwaka ugera kuri Kshs miliyoni 1.75 kuva Kshs miliyoni... Read more
Inyungu ziteganijwe kumugabane wa Kshs 4.25, igipimo cyo kwishyura kingana na 34.5% Amafaranga yinjiza kumugabane... Read more
Inyungu kuri buri mugabane yazamutseho 13%, igera 10,4 y’amashilingi ya Kenya. Inyungu mu gihembwe cya... Read more
Raporo y’Imihigo ya 2023 ya Equity Group igaragaza umuhate wayo mu guteza imbere ubudahangarwa binyuze... Read more